1. En’ da’slepki akulalar usıdan 400 million jıl burın payda bolg’an. Sol waqıtları dinozavrlar ha’m bolmag’an eken.

2. Alımlardın’ aytıwına qarag’anda akulalar jer sharının’ barlıq okeanlarında ushırasadı.

3. Akula shemirshekli balıqlar toparına kiredi. Sebebi denesi tolıg’ı menen shemirshekten quralg’an.

4. Bul jırtqısh balıq haqqında da’slepki dereklerdi a’yyemgi tariyxshı Gerodotın’ jazbalarınan (484-425 j.j.) ushıratıwg’a boladı.

5. Erte da’wirde ayırım balıqshılar akulalardı awlap, olardan sorpa tayarlaw ushın ju’ziw qanatların kesip, son’ ten’izge ılaqtırıp jibergen. Biraq olar keyin ju’ze almay son’ında nabıt bolg’an.

6. Akulalarda 40-45 tis bar. Tisleri tu’sip yaki sınıp qalg’an jag’dayda, qaytadan qa’lpine keliw ushın akulag’a bar jog’ı bir ku’n jetkilikli. Olar o’z o’mirinde otız tiske shekem jan’arta aladı. Biraq jan’a tisleri burın’g’ısınan u’lkenlew boladı. Sonlıqtan bul jırtqıshlar qorqınıshlı ko’rinedi.

7. “Akula” degen so’zdi inglis tilinde en’ da’slep 1569- jılı qollang’an. Al bunnan aldın inglis balıqshıları ha’m ten’izshileri onı “ten’iz qasqırı” yaki ispansha “tiburon” dep atag’an.

8. Portugaliyalı akulalar 3,5 kilometr suw astında jasaydı eken. Biraq olardın’ adamg’a hu’jiminin’ ko’pshiligi 1-2 metr teren’likte ju’z bergen.

9. Olar hu’jim etpesten aldın sha’rtli tu’rde eskertiw belgilerin beredi eken. Mısalı: suw betine arqasın shıg’aradı ha’m basın ko’teredi.

10. Akulalar hu’jimine qarag’anda, shaqmaq soqqısınan yaki ha’rre shaqqannan o’letug’ın adamlardın’ sanı ko’p. Bul u’lken balıqtın’ hu’jiminen du’nya boyınsha bir jılda 30 lag’an adam nabıt boladı. Olardın’ ko’pshiligi Arqa Amerika (Florida ha’m Gavayi), Avstraliya ha’m Qubla Afrika qırg’aqlarında ju’z bergen.

11. Jılına 100 millionnan aslam akula o’ltiriledi. Onın’ tislerin ha’r tu’rli zergerlik buyımlarg’a, bawırın betke jag’atug’ın iyis suw tayarlawg’a, al qanatların sorpa tayarlawg’a qollanadı eken.


İnternet materiyalları tiykarında tayarlandı.