G’alaba xabar quralları arasında radionın’ tutqan ornı ayrıqsha. Ol da’slepki informatsiya qurallarının’ biri bolıp, a’lemdi jan’g’ırtqan hawazı menen ba’rhama xalqımızdın’ kewlinen shıg’ıp kelmekte.

Qaraqalpaqstanda 1932 jıldan baslap da’slepki esittiriwler hawa tolqınlarına shıg’arıla basladı. Ol waqıttag’ı esittiriwler kishi ko’lemli xabarlardan, ha’r qıylı jan’alıqlardan ibarat bolıp alıp barıldı.

Xalqımız o’zlerinin’ ma’deniy turmısındag’ı u’lken jan’alıqtı tariyxıy waqıya sıpatında ku’tip aldı.

30-jıllardın’ ortalarına kelip radionı xalıqqa jetkerip beriwdin’ da’rejesi a’dewir jaqsılandı. Usı jılları radio eldi industriyalastırıw, awıl xojalıg’ın kollektivlestiriw, sawatsızlıqtı saplastırıw, xalıqtı jaqsı islerge bag’darlawdag’ı xızmetleri menen ko’zge tu’sti.

1935-jılı radionın’ esittiriwleri 3 saatqa jetkerildi. Esittiriwlerde tiykarınan jan’a du’zimdi bekkemlew, bes jıllıq jobalardı orınlaw, xalıqtın’ turmıs ma’selelerin ken’ tu’rde sa’wlelendiriwge kewil bo’lindi. Al ekinshi jer ju’zlik urıs jıllarında sawash maydanlarındag’ı jag’daydı xalıqqa tu’sindiriwde, miynetkeshlerdi ullı jen’isti ta’miyinlewge shaqırıwda roli salmaqlı boldı.

Urıstan keyingi jılları qıyrag’an xalıq xojalıg’ın qayta tiklewde basqa da islerdi a’melge asırıwda radio o’zinin’ tez ha’reketshen’ligi, tın’lawshılarg’a xabar ha’m reportajlardı o’z waqtında jetkerip beriwi menen xalqımızg’a ken’nen tanıldı. O’tken a’sirdin’ son’g’ı on jıllıqlar da’wirinde xalqımızdın’ turmısın, respublikamızdın’ tabısları menen jetiskenliklerin, elimizdin’ awızbirshiligin, ko’p millet wa’killerinin’ miynetindey birligin u’git na’siyatlawda ko’plegen esittiriwler beriwge eristi. Sonday-aq radionın’ respublikag’a belgili jazıwshı-shayırlardı, jurnalistlerdi, basshı kadrlardı jetistiriwdegi xızmetleri aytarlıqtay boldı. O’zbekstan Qaharmanı To’lepbergen Qayıpbergenov, İbirayım Yusupov, basqa da ko’plegen jazıwshı-shayırlar, qosıqshılar ha’m sazendeler ko’p jıllar dawamında radiog’a xızmet etip, pu’tkil elimizge tanıldı. Sonday-aq radioda ko’plegen jurnalistler o’zlerinin’ do’retiwshilik miynetleri menen o’z waqtında jaqsı ko’zge tu’sti. Veteran jurnalistlerden Balta Babaev, Men’linbek A’bdireymov, Sapar Beknazarov, Baxıy Ataxanov, Sultan Abdullaev, Maxmud İdirisov, Gennadiy Podyashev, diktorlardan A’mina Tantashova, Marqa Kajurova ha’m basqalar o’z da’wirinde radionın’ jumısları ushın ja’n-ta’nin, talantların ayanbay jumsawg’a eristi.

O’tken da’wirde xalqımızdın’ ma’deniy miyrasların jıynawda ha’m jazıp alıwda radionın’ xızmetleri aytarlıqtay boldı. Bu’gingi ku’ni radionın’ altın qorında 500 saatlıq qosıq ha’m sazlar, 200 saatlıq radio intsenirovkalar, radiopessalar ha’m teatr zalınan jazıp alıng’an spektakller, respublikanın’ ko’plegen ko’rkem o’ner g’ayratkerlerinin’ kontsert bag’darlamaları saqlawlı tur.

G’a’ressizligimizdin’ sharapatı menen radionın’ jumıs islew ko’lemi ha’m mu’mkinshilikleri a’dewir ken’eydi. Xalqımızdın’ ku’ndelikli turmısına teren’nen sin’isiw da’rejesine eristi. Esittiriwlerdin’ ko’lemi ko’beyip, ko’plegen jan’a esittiriwler efirge shıg’arıldı. O’zbekstan teleradiokompaniyasının’ ja’rdeminde jan’a radio u’yinin’ salınıwı, radio tsexlarının’ jan’a apparaturalar menen ta’miyinlendi.

Radionın’ 2009-jılg’ı esittiriwler kestesinde respublika turmısının’ barlıq ta’repi esapqa alınıp, ha’zirgi talaplar da’rejesinde du’zilgenligin ko’riwge boladı. Atap aytqanda, esittiriwler kestesinde 81 atamadag’ı esittiriwler ha’m kontsert bag’darlamaları orın alıp, efirge uzatılmaqta. Radionın’ do’retiwshilik ja’ma’a’ti o’tkendegi jası u’lken a’wladtın’ jumısların bu’gingi ku’ni tabıslı dawam ettirip, radionın’ abıroyın ko’teriwge erisip kelmekte. Radio xızmetkerleri ta’repinen tayarlang’an “Qaraqalpaqstan”, “Awıl xojalıq xızmetkerleri ushın esittiriw” radio bag’darlamaları, “Ana jurtım”, “Qayırlı tan’”, “Ta’biyat ha’m insan”, “Shembi tolqınlarında” ha’m jaslar bas redaktsiyasının’ esittiriwleri bu’gingi da’wir ruwxı menen suwg’arılg’an, xalqımızdın’ ju’reklerinen teren’ orın alatug’ın, jaslardı jetik insan etip ta’rbiyalawg’a xızmet etetug’ın esittiriwlerden esaplanadı. Usınday do’retiwshilik imkaniyatlar iske salıng’an ja’ma’a’ttin’ jumıslarında u’lken jetiskenlikler, jaqsı na’tiyjeler payda bolmaqta. Radionın’ ko’plegen xızmetkerleri O’zbekstanda o’tkerilip kiyatırg’an tan’lawlardın’ jen’impazları qatarınan orın aldı.

Radio redaktorı Dilbar Qıdırniyazova 2007-jılg’ı “Altın qa’lem” III milliy sıylıg’ı ushın xalıq aralıq tan’lawdın’ xoshametlew sıylıg’ının’ jen’impazı bolıp, onın’ diplom ha’m aqshalay sıylıg’ı menen sıylıqlandı. Ag’a redaktor Dilbar Amanlepesova 2008-jılg’ı “Ana ha’m bala: perzentlerdi ana su’ti menen azıqlandırıw” tan’lawının’, al redaktor Biybigu’l Ma’tbaeva O’zbekstan milliy teleradiokompaniyasının’ “MTRK-sıylıg’ı” do’retiwshilik ko’rik tan’lawının’ “En’ jaqsı radio esittiriw ushın” nominatsiyası boyınsha sıylı orındı iyeledi. Ha’mme miynet ja’ma’a’tindey-aq radioda da o’z ka’sibinin’ mamanları atang’an jurnalistler ko’plep tabıladı. Olardan Quyash Yusupov, Rustem Dawletmuratov, Perdegu’l Genjekeeva, Rısgul Jumabaeva, Nursulıw Begimova, Qalbay Tilewmuratov, Minayxan Jumanazarova, Dilbar Raxmanova, Minaj Allamuratov, Ulmeken Palwaniyazova, rejissyorlardan Elmurat Esemuratov, Na’wbet Reymov, Qaljan Dosjanova, diktorlardan Allaniyaz A’bdinayımov, Klara Jumamuratova atların u’lken maqtanısh penen tilge alsa arzıydı.

Juwmaqlap aytqanda, radionın’ ra’n’ba’ren’ligi ha’m ta’sirshen’ligi a’lemdi jan’g’ırtqan xosh hawazında ha’m radio tolqınlarının’ en’ alıs tu’pkirlerge shekem jetip barıwında. İnsannın’ kewlin ha’m qa’lbin jawlap alatug’ın usı xosh hawazlardın’ izi u’zilmey ha’miyshe jan’lay bersin!


Paydalanılg’an a’debiyat: Qıyatbay Ma’dreymov “QA’LBİM SU’YGEN KA’SİP” kitabınan.