Hindstan haqqında qızıqlı mag’lıwmatlar
Hindstan a’yyem zamanlardan berli joqarı rawajlanıwg’a erisken ma’mleketlerdin’ biri. Hind xalqı ilim ham ma’deniyatı boyınsha aqılg’a sıymaytug’ın jetiskenliklerge erisken. To’mende Hindstan haqqında usınday qızıqlı mag’lıwmatlar keltirilgen:1. Aqırg’ı 10 mın’ jıl ishinde Hindstan bir de ma’mleketti basıp almag’an. Qaytama tu’rli ma’mleketlerdin’ koloniyasına aylang’an.
2. Hindstanlı Maxatma Gandi ha’m Kalkutta a’wliyesi Ana Tereza XX a’sirdin’ du’nyanın’ en’ ullı apostolarınan (bir ha’reket yamasa ideanın’ basshısı) esaplanadı.
3. 0 sanı konsepsiyası Hindstanlı danıshpan Aryabxatta ta’repinen islep shıg’ılg’an. Onlıq sisteması ha’m razryad sisteması Hindstanda b.e.sh. 100-jılları oylap tabılg’an.
4. Du’nyadag’I 1-universitetke b.e.sh. 700-jılı Takshashilada tiykar salıng’an. Du’nyanın’ ha’r jerinen 10,5 mın’ talaba 60 predmetten sabaq alg’an. Ja’ne Nalanda universiteti eramızdın’ IV a’sirinde qurılıp, ol A’yyemgi Hindstannın’ biliminin’ en’ ullı jetiskenliklerinin’ biri esaplang’an.
5. Hinstanda payda bolg’an Sanskrit ha’mme hind-evropa tillerdin’ tiykarı bolg’an. 1987-jılı “Forbes” jurnalı pikiri boyınsha, Sanskrit kompyuter programmasının’ en’ qolaylı tili dep tabılg’an.
6. Ayurveda insaniyattın’ en’ erte meditsina mektebi esaplanadı. Ol 2500 jıl aldın meditsina atası Sharaka ta’repinen du’zilgen.
7. Hindstan XVII a’sirde inglizler kelemen degenshe du’nyanın’ en’ bay ma’mleketi bolg’an. Ol ja’ne bal ha’m su’ttin’ eli esaplanadı.
8. Kemesazlıq o’nerine 1-ret bunnan 6000 mın’ jıl aldın Sind da’ryası boyında tiykar salıng’an.
9. B.e.sh. V a’sirde Brasharashariya Jerdin’ Quyash a’tirapında qansha waqıtta aylanıp shig’iwin anıqlag’an (Astronom Smartadan 1 a’sir aldın). Bul waqıt anıq 365,258756484 ku’ndi qurag’an.
10. Sa’ne esabı da’slep Budxayyana ta’repinen esaplap shıg’ılg’an. Ol arab ha’m evropalı matematiklerden aldın VI a’sirde-aq, ha’zir “Pifagor teoreması” degen at penen belgili ha’rekettin’ esabın islep shıqqan.
11. Algebra, trigonometriya ha’m kalkulyatsiyanın’ bazalıq kontsepsiyası Hindstannan kirip kelgen. XI a’sirde Shridxarashariya kvadrat ten’likti islep shıqqan.
12. Hinstanda waqıttın’ en’ u’lken birligi islep shıg’ılg’an. Kalpa – bul du’nyanın’ jaratılıwınan onın’ tolıq joq bolıw waqtı. Kalpa 25 mlrd jılg’a ten’.
13. Amerika Geologiya Institutının’ mag’lıwmatı boyınsha 1896-jılg’a shekem Hindstan almaz qazıp alatug’ın birden-bir ma’mleket bolg’an.
14. Sımsız baylanıstın’ do’retiwshisi Markoni emes, Kalkuttalı Doktor Jagdesh Bose bolg’an.
15. 1-rezervuarlar ha’m dambalar Batıs Hindstandag’I Saurashtrada qurılg’an. Eramızdın’ 150-jılı Hindstanda korol Rudradaman I nin’ buyrıg’I menen Sudarshana (“Sulıw”) atlı jasalma kanal islengen. Ol Mauriya ma’mleketi da’wirinde Radvataka to’beliginde jaylasqan.
16. Hindstanlı Shushruta xirurgiyanın’ atası esaplanadı. Ol ha’m basqa hind shıpakerleri 2600 jıl aldın xirurgiyalıq operatsiyalar islegen. Hindstanda sol waqıtta 125 xirurgiyalıq a’spabtan paydalanılg’an.
Tayarlag’an: Mamutov Marat
Du’nyadag’ı en’ birinshi sayttı kim oylap taptı?
Du’nyadag’ı en’ birinshi sayt 1990 jılı ataqlı fizik Tim Berners-Li ta’repinen jaratıldı. Sayttın’ du’zilisi ju’da’ a’piwayı edi. Ol waqıtta kompyuter grafikası...
Du’nyadag’ı ataqlı joqarı oqıw orınları
Du’nyadag’ı ataqlı joqarı oqıw orınları haqqında nelerdi bilemiz?! Olardın’ tariyxı haqqında so’z etemiz....
Xakerler iskerligi yamasa kompyuter jınayatshılıg’ı
Bu’gingi ku’nde insannın’ qolında du’nyanı biliwdin’ qu’dretli quralı bolg’an onın’ ja’rdemshisi, do’retiwshilik penen shug’ıllanıw ushın sharayat jaratıw qurılması...
"Algebra" so’zi qay jerden kelip shıqqan?
Bul so’z shıg’ıstın’ ullı matematigi ha’m ta’biyat tanıw pa’ni alımı Al-Xorezmiy atı menen baylanıslı. Ol qunt penen arab, parsı, hind ha’m grek tillerin u’yrengen. Muxammad...
Windows 8 operatsiyalıq sistemasınan nelerdi ku’tiwge boladı ...
Bizge belgili Microsoft kompaniyası jeke kompyuterler ushın programmalıq ta’miynat jaratıwda so’zsiz jetekshi roldi iyelegen. Bul kompaniyanın’ ha’r tu’rli programmalıq ta’miynatı arasında...
