Minez – adamnın’ bolmısın, adamgershiligin, qa’siyetin, parasatlılıg’ın, ulıwma adamnın’ jaqsı ha’m jaman qa’siyetlerin ashıp beretug’ın "mexanizm". Biraq adamnın’ minezin tolıq biliw ju’da’ qıyın ha’m quramalı na’rse. Psixologlardın’ izertlewinshe adam minezin uyqısına qarap qalay ha’m qa’ytip jatıwına qarap biliw mu’mkin eken.

1. Dizesin bu’gip, bu’risip jatatug’ınlardın’ minezi ashıq adamlar. Olardı sırttan qarag’anda qatan’ bolıp ko’ringeni menen, ju’regi jumsaq ha’m sezimlerge beriliwshen’. İshten qattı jaqsı ko’rip tursada o’z sezimin yamasa meyirimin sırtqa shıg’armaydı, ishinde saqlaydı. Adamlar menen birinshi ret ushırasqanda yamasa tanısqanda birden ashılıp so’ylespeydi. Ko’p jag’daylarda jigerli emes, biraq logikalıq oylawı qattı rawajlang’an. Bunday adamlar barlıq na’rseni oy eleginen o’tkerip, ta’rezige salıp, g’ana ha’reket isleydi. Basqanın’ ko’p so’yleytug’ının, aqıl aytqanın jaqtırmaydı. O’zinin’ aytqanı menen ju’redi. Jaman a’detlerge beyim emes ha’m sezimine, so’zine turaqlı.

2. Ayaq-qolın birdey tegis , bir jag’ına qarap jatatug’ın adamlar ko’p. Olar adamlar menen tez til tabısa aladı. Aq kewil ha’m jumsaq minezli. Tez isengish ha’m birewlerge arqa su’yengish. Birewdin’ aytqanına erip, o’kinip qalatug’ınlarıda bar. Ko’p na’rseni jen’il oylaydı ha’m asıg’ıp qarar qabıllaydı. Olar ta’biyat qoynında ju’rgendi unatadı. Muxabatqa turaqsız bolıp, bir ko’rgennen ashıq bolıp qaladı. O’z sezimi menen aqıl oyı barqulla aralasıp turadı. Bul minezdegi adamlar aq niyetli ha’m aq ko’kirek.

3. Gewdesin tik tutıp, qolların aldına sozıp, qaptallap jatatug’ın adamlar ju’da’ a’piwayı, meyirimli adamlar. Olar qa’legen ortalıqta o’zlerin erkin uslaydı. So’zge sheshen, bilimli, parasatlı. Sonın’ menen bir qatarda olar jetiskenliklerge erisip turadı. Maqseti biyik, alg’a umtılıw qa’siyeti ayrıqsha. O’z maqsetine erisiw ushın ko’p na’rselerden bas keshiwge tayar. Bunday adamlar jigerli bolıp, ha’lsizlik qa’siyeti joq. Ha’r bir isti anıqlastırıp keyin bir sheshimge keledi. Qabıllag’an sheshimin hesh qashan o’zgertpey, aytqanın orınlaydı. Satqınlıqtı keshirmeydi. O’zin joqarı bahalaydı.

4. Ayaq-qolın birdey tegis, shalqasına qarap jatatug’ın adamlar o’zlerin ayrıqsha ku’tedi. Olarg’a ko’pshiliktin’ ortasında bolg’an unamaydı. Basqalardan o’zlerin ayrıqsha, ko’rkem, shıraylı ko’rsetiwge tırısadı. Eshkimge sırın aytpaydı. Jeke o’mirine birewdin’ aralasqanın qa’lemeydi. Tınıshlıqtı jaqsı ko’redi. Qolınan kelmeytug’ını joq, ha’r ta’repleme. Biraq o’z o’nerin ja’riyalamaydı. Tazalıqtı jaqsı ko’redi, o’tirik-o’sek so’zlerdi jek ko’redi. Qurıdan-qurı hesh kimge tiyispeydi, biraq o’zine tiygen adamdı ayamaydı. Ha’r na’rseni esap penen isleydi. Olardı ko’pshilik sıylaydı. Dosları ko’p biraq olardın’ hesh qaysısına arqa su’yep isenbeydi. Muxabatqa turaqlı ha’m jolı bolg’ısh. O’zin tek biyikten ko’rsetiwge umtıladı.

5. Qaptallap eki qolın ko’pshiktin’ astına qoyıp, basın bir jag’ına qaratıp burıp jatatug’ın adamlar tuwrı minezli boladı. Aytanınan qaytpaydı. Urısıwg’a beyim, ne bolsada betke ashıq aytadı. Qapalıg’ında , quwanıshında jasırmaydı. Jan-jag’ında bolıp atırg’an jag’daylarg’a itibar bere bermeydi. Aq kewil. Adamgershilik qa’siyeti ayrıqsha. Miynetkesh. Barqulla qolınan kelmesede birewlerge ko’meklesiwge tayar. Son’ında o’zi ja’birlenip, o’kinip qalatug’ın jag’daylarıda boladı. Dosları menen kewil ko’tergendi unatadı. Barqulla kewilli, shad ju’rgisi keledi. İzleniwshen’. Muxabatta jolı bola bermeydi. Tez ashıwlanadı. Sabırsızlıq etip, baslag’an isin bu’ldirip alatug’ın waqıtlarıda boladı.

6. Shalqayıp, eki qolın to’besine ko’terip jatatug’ın adamlar ayrıqsha meyirimli adamlar boladı. Minezi ju’da’ jumsaq ha’m balajan. Birewdin’ qayg’ısın tın’lap, og’an ko’meklesiwge tayar. Sabırlılıq, shıdamlılıq qa’siyetlerine bay. Ko’pshilik qasınan ketkisi kelmeydi. Biraq qorqaqlıg’ıda bar. Ko’pshiliktin’ na’zerinde bolg’andı unatpaydı. O’zinen basqanı tın’lag’ısı kelmeytug’ın, qırsıq a’deti de bar. Jaqsılıq etkendi unatadı. Ashıwlang’anın da, quwang’anın da sırtqa shıg’armaydı. Tartınshaqlıq qa’siyeti o’zine zıyanın tiygizedi.

Kim qalay ha’m qa’ytip uyqılasada joqarıdag’ı psixologlardın’ boljamı tolıq durıs degeni emes. Olar tek g’ana o’z izertlewleri dawamında ko’pshilik adamlardı u’yrenip, sorawnamalar ju’rgizip aytqan boljawları g’ana. Ha’r bir adam o’z aldına u’lken sistema. Bir adamnın’ minez xulqın u’yreniw ushın ha’tteki ko’p jıllar kerek boladı. Sonlıqtan da joqarıdag’ı qa’siyetlerdin’ tek jaqsı ta’replerin g’ana o’zimizde ko’riwge tırısayıq. O’zimiz haqqında tek jaqsı so’zler aytılsa, bunnan asqan baxıt barma?! Jaqsının’ so’zi o’lmeydi dep biykar aytpag’an dana xalqımız. Sebebi du’nya jaqsılıqtan jaralg’an.