Ha’zirgi ku’nde ma’mleketimizde hayal-qızlar huqıqları kepillengen ha’m er- azamatlar menen bir sapta turıp ja’miyetimizdin’ ele de gu’llep rawajlanıwı ushın ten’dey u’les qosıp kelmekte dep anıq ayta alamız. Men bul jazajaq maqalam haqqında aldın ju’da ko’p oylaytın edim, ha’m menin’ bul maqalanı jazıwıma bir waqıya sebepshi boldı.

Xalqımızda bir ga’p bar “Jaqsı qız on uldan artıg’ıraq” degenindey ha’zirgi ku’nde bizler na’zik gu’lge ten’eytin qızlarımızdın’ xarakterindegi unamsız ayırım qa’siyetlerin aytıp o’tpekshimen.

Bir ku’ni ko’shede jalg’ız kiyatir edim ha’m qayaqtandur qızlardın’ qıshqırısqan jag’ımsız dawısların esittim. Da’slep ser salmadım keyin jaqsılap itibar berip qarasam men kiyatırg’an jol shetindegi kishi terekzar ishinde eki qızdın’ bar dawıs penen urısıp, baqırsıp atırg’anlıqlarına ko’zim tu’sip ketti. Olar sonshelli bir-birine g’a’zeplenip qarasadı tap birinin’ jaqınının’ o’limine birisi sebepshidey.

Tap sol zamatta a’tirapta adamlar da azlı kemli jiynalıpta u’lgerdi. Mende jaqınlap a’ste aqırınlıq penen alaman jıynalıp atırg’an jerge jaqınladım. Endi ol qızlar bolar emes er jigitlerimizde bunday unamsız so’zlerdi bir-birine aytpasa kerek, ulıwma qızlarg’a ta’n bolmag’an so’zlerdi bir–birine aytıwdan toqtamaydı, atiraptag’ı adamlar bolsa qoyın’ dep olardın’ arasın ashıwg’a ha’reket qılg’anı sayın, olardın’ dawısı ha’wij alıp bir- birine dawısın ko’terip baqırsıp bir-birine adamnın’ eti tu’rshigetin jaman so’zlerdi aytadı.

Qullası olardı eplep bir-birinen ajıratıp sol jerde jıynalg’an adamlar menen birgelikte tarqastıq.

So’ytip men sol bolg’an waqıyanı o’zimshe talqılap keldim. Ha’zirgi ku’nde qızlar heshbir er jigitten kem emes, ja’miyette arqayın eger isker bolsa o’z ornın anıq tawıp kete aladı. Biraq ba’ribirde ayırım qızlarımızdın’ jaman so’zlerdi aytıwg’a beyimshen’ligi olardın’ ayg’a ten’eytug’ın ju’zlerin jag’ımsız ahwalg’a salıp qoyıp atırg’an joqpeken? Erten’ keleshekte bunday unamsız so’zlerdi, uyatsız so’zlerdi egerde g’azeplense aytıwg’a arsınıp uyatsınbaytın qızlarımız perzenlerine kewildegidey ta’rbiya bere alarmeken?

Qız ta’rbiyası eski zamanlardan-aq awır esaplanıp kelingen, degen menen bunday xarakter o’z-o’zinen payda bolıp qalmaydı emespe? Shan’araqta itibarsız qaldırılg’an a’sirese qız balanın’ ta’rbiyasın ata-ana qolg’a almasa kim jan ku’ydiredi? Durıs “Qızdın’ o’zi u’yde qılıg’ı du’zde” deydi dana xalqımız ba’ribirde ja’miyette isker ustazlarımız ha’m basqada uyımlar qıyınshılıq penen sheshetin bul ma’selenin’ tu’p tiykarı aylanıp kelgende ata-ana juwapkershiliginde emespe? Ayırım a’keler qızların ko’p erkeletip usınday qa’teliklerge jol qoyıp atırg’an joqpeken? Qız degeni awır basıq, saldamalı, iybeli, na’zik bolıwı kerek emespe? Joqarıda berilgen sorawlarg’a biz jaslar ha’m barlıq ata-analar birgelikte juwap tabamız degen u’mittemen.


Zulkhanderov Izzat.