O’zbekstan Respublikası Konstitutsiyasın’ 19-jıllıg’ı qarsan’ında – 2011 jılı 29 noyabr ku’ni O’zbekstanda G’MD ma’mleketleri arasında birinshi bolıp HD formatındag’ı jer u’sti uzatıw Uz.HD telekanalı paydalanıwg’a tapsırıldı.

Uz.HD (joqarı tınıqlıqtag’ı televideniye) nın’ iske tu’siriliwi O’zbekstanda televideniyeni rawjlandırıw, sonday-aq tsifrlı televideniyeni engiziwdin’ jan’a basqıshı baslandı. High-Definition Television (HDTV) – bul joqarı tınıqlıqtag’ı ken’ formatlı televideniye bolıp, ko’rinislerdi joqarı da’rejede tınıqlastırıwshı, a’dettegi televideniyenin’ ko’rinis ko’lemin ken’eytiwshi, ren’ ha’m dawıslı kodlaw boyınsha en’ jan’a tsifrlı texnologiyalardan paydalanılg’an joqarı sapadag’ı telestandartlar toplamı bolıp tabıladı. Bunnan tısqarı, usı jan’a televideniyede ko’rinis (video) ha’m dawıstı uzatıw ushın mag’lıwmatlar ag’ımın qısıwg’a tiykarlang’an tolıq tsifrlı texnologiyalar qollanıladı.

Solay etip, O’zbekstan Milliy teleradiokompaniyası ko’rsetip atırg’an "Uzbekiston", "Yoshlar", "Toshkent", "Sport" kanallarının’ qasına ju’da’ sapalı ko’rinis ha’m dawıstı ta’miynlewshi "Uz.HD" kanalı qosıldı. Usı telekanaldın’ prezentatsiyası Tashkenttegi Baylanıs Tariyxı muzeyinde bolıp o’tti.

Bul kanal 24 saat dawamında isleydi, ondagı bag’darlamalar teletamashago’yler qızıg’ıwlarınan kelip shıg’ıp, qa’liplestiredi. Telekanal ha’zirshe Tashkent qalasında tolıq, al Tashkent walayatının’ ayırım jerlerine uzatıladı. Keleshekte respublikamızdag’ı barlıq aymaqlarg’a "Uz.HD" di uzatıw rejelestirilgen.

Bizge belgili, O’zbekstan baylanıs ha’m informatsiyalastırıw agentligi ka’rxanaları Tashkent qalası ha’m ma’mleketimizdin’ barlıq aymaqlarında tsifrlı televideniyeni basqıshpa-basqısh engiziw isleri a’melge asırılmaqta. Bu’gingi ku’nde arnawlı televizor yaki tsifrlı tyuner satıp alıp atırg’an paytaxt, Tashkent, Samarqand, Buxara, Xorezm, Andijan, Namangan, Ferg’ana, Qashqadarya, walayatları ha’m Qaraqalpaqstan Respublikası turg’ınları joqarı sapalı ko’riniske iye 12 telebag’darlamanı (solardan 7 ewi ma’mleketimiz telebag’darlamaları) tamasha etiwi mu’mkin. Ulıwma alg’anda ha’zirgi waqıtta, O’zbekstan xalqının’ 36,7 payızı tsifrlı televideniyeden paydalanıw mu’mkinshiligine iye.

HDTV – haqqında

HDTV (High-Definition Television) – kinofilmler ha’m telebag’darlamalardan alıng’an ko’rinislerdi asırıwg’a xızmet etiwshi audio ha’m video uzatıw standartı. Jetiliskenlik gilti: ko’rinistin’ joqarı o’lshemliligi ha’m dawıs sapasın ta’miynlewshi altı kanallı Dolby Digital 5.1 sisteması.

HDTV standart televideniyeden ko’rinistin’ joqarı o’lshemi menen parıqlanadı. PAL sisteması ushın standart televideniye o’lshemi 720x576 bolsa, HDTV da 1920x1080 (1080i) g’a ten’. Bul standart televideniyege qarag’anda ko’rinis 5 ma’rte u’lkenligi yaki 5 ma’te tınıqlıg’ın an’latadı, ja’ne bir artıqmashılıg’ı, HDTV da ekran ta’repleri 16:9, al standart televideniyede – 4:3.

"HD READY" ha’m "FULL HD"
Joqarı sapalı televideniye ıqlasbentleri televizor satıp alıw kezinde bul yarliklardı ushıratıwı ta’biyiy. "HD Ready" yarligı 1280x720 noqatlı o’lshemnen kem bolmag’an televizorg’a, "Full HD" yarligı bolsa u’lken o’lshemdegi 1920x1080 pikselli televizorg’a ornatıladı. Satıwda ko’pshilik jag’daylarda HD Ready 720p ha’m HD Full 1080i yarliklı televizorlardı ko’riwi mu’mkin.

Sırt el ta’jiriybesi

HDTV formatı AQSH ha’m Yaponiyada ken’ ko’lemde g’alabalıqqa iye. Sonsay-aq, Evropada da bir neshe HDTV formatındag’ı kanallar bar. Leichman Research Group kompaniyasının’ izertlewinshe, AQSH shan’araqlarının’ 34 payızı HDTV kanalların tamasha qıladı.