Ана (поэма)
поэма Анам Гулайшаға
Туўылғансаң анажан,
Арал теңиз ишинде.
“Мерген атаў” толқыны,
Еле енер түсиңе.
Аўы жүрген әкеңиз,
Балықшыға “хан” болған,
Бир қыз бенен бир улды,
Алла салған пешине.
Теңиздиң сап ҳаўасы,
Зийрек ақыл сыйлаған.
Жазда айдын, қыста муз,
Тынық болған айнадан.
Атаўдың ул-қызлары,
Әрман еткен қанатты.
“Темир қус”ты басқарып,
Тез ушыўды ойлаған.
Анаңыздың қолы гүл,
Шебер болды, туяна.
Үлкен бахыт, мәртебе,
Тар маңлайға сыяма?
Ултанында қайықтың,
Туўлап таслы бекире,
Бир урғанда атамды,
Жазым еткен әрманда.
“Жесир қатын, жетим ул,
Алыс Мойнақ орайың.
Со әдира қалсын деп,
Балықшылық илайым!”,
Жалғызлатып қалдырмай,
Карындасын атаўда,
Тез көширип әкелген,
Дәўқараға, бир дайың.
...Сөйтип апа, теңизден,
Елге көшип келген соң,
Аты өшкир урыстың,
Тәшўишин көп көргенсең.
Қыйынлықтан қатайған,
Аты шыққан шабандоз,
Көзге түскен әкеме,
Өмирлик қол бергенсең.
Ушығадай қәстерлеп,
Мениң кемпир апамды,
Пәтиясын алғансаң,
Халық берген баҳаңды.
Жақсы атың жайылған,
Қоңсы-қоба, аўылға,
Сыйлап үлкен, кишини,
Ата-баба, мәканды.
Таң саз берсе шығыстан,
Қыйдың татлы уйқыны.
Мийнет еттиң, тынбадың,
Болса да сол қай куни.
Темир печьке от жағып,
Ул-қызыңды оятып,
Суўысын деп кесеге,
Қояр едиң шай қуйып.
Қыста қоңсы ҳаяллар,
Мәшабаңды мақтады.
Уршығыңды ийирип,
Шигитлести пахтаңды.
Кийиз басты қызларың,
Қосық айтып шад болып,
Төсек болды текиймет,
Нағыслары лаплады.
Ерте менен атланып,
Жазда пахта, далам деп,
Сөк жибитип кетер-ең,
“Сүт қуйып иш балам” деп,
Свет те жоқ, газ де жоқ,
Сол жыллары өстик биз,
Күнде моржа тазалап,
Бир мақтасын анам деп.
Шаңқай түсте тоқыдың
Шыпта менен шийиңди.
Басқур тоқып безедиң,
Бес қанат боз үйиңди.
Айран атлап күн ара,
Гүби писип май алдың,
Дигирманда ун тартсаң,
Зағараң дым тойымлы.
Қысы менен тынбадық,
Қызық ойын сырғанақ.
Шана теўип жығылдық,
Кийимлер муз сабалақ,
Еринбестен тазалап,
Отқа жайып кептирип,
Ерте таңда оқыўдан,
Қалдырмадың сен бирақ.
Тоғыз перзент ержеттик,
Бир-биринен зейинли.
Оқыймыз деп умтылып,
Жеңдик барлық қыйынды,
Қызың қонса қыяға,
Улың өсип уяда,
Бәлент болды нәзериң,
Ҳадал нийет буйырды.
Ул-қызыңда мийнеткеш,
Әкемиздиң қаны бар.
Бизге қуўат-тилегиң,
Ақ пәтияң тағы бар,
Қосық жазсам қуўанып,
Мақтанарман өзиңе,
Анам мениң Кабамсаң –
Сыйынар да, сағынар.
Кем болмады ҳеш кимнен,
Ақылың, күш-ғайратың.
Гүўасы сол- ордениң,
Қос медалың, “Шуҳрат”ың.
Мәртебең бар аўылда,
Той-мереке, жыйында,
Жол көрсеткиш жулдыздай,
Бизге сениң саўлатың.
Бир мийўели дарақсаң,
Дөгерекке сән берген.
Тамырдан нәл көбейтип,
Өмир берген, жан берген.
Нәрестениң ең дәслеп,
Айтар сөзисең Ана!
Қарыздармыз алдыңда,
Бәрше саған тән берген!
Жуманияз Өтениязов.
Туўылғансаң анажан,
Арал теңиз ишинде.
“Мерген атаў” толқыны,
Еле енер түсиңе.
Аўы жүрген әкеңиз,
Балықшыға “хан” болған,
Бир қыз бенен бир улды,
Алла салған пешине.
Теңиздиң сап ҳаўасы,
Зийрек ақыл сыйлаған.
Жазда айдын, қыста муз,
Тынық болған айнадан.
Атаўдың ул-қызлары,
Әрман еткен қанатты.
“Темир қус”ты басқарып,
Тез ушыўды ойлаған.
Анаңыздың қолы гүл,
Шебер болды, туяна.
Үлкен бахыт, мәртебе,
Тар маңлайға сыяма?
Ултанында қайықтың,
Туўлап таслы бекире,
Бир урғанда атамды,
Жазым еткен әрманда.
“Жесир қатын, жетим ул,
Алыс Мойнақ орайың.
Со әдира қалсын деп,
Балықшылық илайым!”,
Жалғызлатып қалдырмай,
Карындасын атаўда,
Тез көширип әкелген,
Дәўқараға, бир дайың.
...Сөйтип апа, теңизден,
Елге көшип келген соң,
Аты өшкир урыстың,
Тәшўишин көп көргенсең.
Қыйынлықтан қатайған,
Аты шыққан шабандоз,
Көзге түскен әкеме,
Өмирлик қол бергенсең.
Ушығадай қәстерлеп,
Мениң кемпир апамды,
Пәтиясын алғансаң,
Халық берген баҳаңды.
Жақсы атың жайылған,
Қоңсы-қоба, аўылға,
Сыйлап үлкен, кишини,
Ата-баба, мәканды.
Таң саз берсе шығыстан,
Қыйдың татлы уйқыны.
Мийнет еттиң, тынбадың,
Болса да сол қай куни.
Темир печьке от жағып,
Ул-қызыңды оятып,
Суўысын деп кесеге,
Қояр едиң шай қуйып.
Қыста қоңсы ҳаяллар,
Мәшабаңды мақтады.
Уршығыңды ийирип,
Шигитлести пахтаңды.
Кийиз басты қызларың,
Қосық айтып шад болып,
Төсек болды текиймет,
Нағыслары лаплады.
Ерте менен атланып,
Жазда пахта, далам деп,
Сөк жибитип кетер-ең,
“Сүт қуйып иш балам” деп,
Свет те жоқ, газ де жоқ,
Сол жыллары өстик биз,
Күнде моржа тазалап,
Бир мақтасын анам деп.
Шаңқай түсте тоқыдың
Шыпта менен шийиңди.
Басқур тоқып безедиң,
Бес қанат боз үйиңди.
Айран атлап күн ара,
Гүби писип май алдың,
Дигирманда ун тартсаң,
Зағараң дым тойымлы.
Қысы менен тынбадық,
Қызық ойын сырғанақ.
Шана теўип жығылдық,
Кийимлер муз сабалақ,
Еринбестен тазалап,
Отқа жайып кептирип,
Ерте таңда оқыўдан,
Қалдырмадың сен бирақ.
Тоғыз перзент ержеттик,
Бир-биринен зейинли.
Оқыймыз деп умтылып,
Жеңдик барлық қыйынды,
Қызың қонса қыяға,
Улың өсип уяда,
Бәлент болды нәзериң,
Ҳадал нийет буйырды.
Ул-қызыңда мийнеткеш,
Әкемиздиң қаны бар.
Бизге қуўат-тилегиң,
Ақ пәтияң тағы бар,
Қосық жазсам қуўанып,
Мақтанарман өзиңе,
Анам мениң Кабамсаң –
Сыйынар да, сағынар.
Кем болмады ҳеш кимнен,
Ақылың, күш-ғайратың.
Гүўасы сол- ордениң,
Қос медалың, “Шуҳрат”ың.
Мәртебең бар аўылда,
Той-мереке, жыйында,
Жол көрсеткиш жулдыздай,
Бизге сениң саўлатың.
Бир мийўели дарақсаң,
Дөгерекке сән берген.
Тамырдан нәл көбейтип,
Өмир берген, жан берген.
Нәрестениң ең дәслеп,
Айтар сөзисең Ана!
Қарыздармыз алдыңда,
Бәрше саған тән берген!
Жуманияз Өтениязов.
Әкежан
Мен ушын қайғырып, қуўансам күлип, Сиз бенен жүрермен бахытқа толып, Мениң ең исенген инсаным болып, Аман-саў жүргейсиз бәрҳә, әкежан!...
Атама саўға
Ө-мириңиз узақ болсын бахтымызға, Т-уўылған күн жаслар қоссын жасыңызға, Е-ркелесин қуўлықларың күлип ойнап, Б-аба болып ертип жүриң...
Қәйненелерге
Ене, келин ортасында, Бир өмирлик даў болар Сол себепли енелерге Айтатуғын сөзим бар....
Соңғы қоңыраў
Сыңғыр-сыңғыр соңғы қоңыраў, Жүреклердиң тарын шертеди, Нама шалған,соңғы қоңыраў, Ойларымды алып кетеди....
Қара көзлерим
Мөлдир қара көзлерде, Жүрек сыры бар еди. Сол жүреклер түбинде, Әрмәнлар қабат еди....
